Худалдааны нэршил:

Котримоксазол

Олон улсын нэршил:

Сульфаметоксазол + Триметоприм

Эмийн хэлбэр:

Шахмал

Эмийн найрлага:

Сульфаметоксазол..........................................................................400 мг
Триметоприм ................................................................................... 80 мг

Фармакологи:

Котримоксазол нь микроорганизм дах фолийн хүчлийн бионийлэгжилтийн дараалсан үе шатуудыг идэвхижүүлдэг 2 ферментийг дарангуйлах нөлөө бүхий синергист 2 идэвхит найрлагатай. Энэ механизм нь in vitro орчинд бактерийг үхүүлдэг бөгөөд эмийн найрлага дахь бодисууд дангаараа үйлчлэхэд зөвхөн бактериостатик нөлөө үзүүлдэг байна. Котримоксазол нь ихэвчлэн найрлага дахь аль нэг бодист тэсвэртэй болсон организмд илүү үр дүнтэй нөлөө үзүүлдэг бөгөөд нянгийн өргөн хүрээний тэсвэртэй болох эрсдэлийг багасгадаг байна.

Котримоксазолын in vitro орчин дахь нянгийн эсрэг нөлөө нь грам эерэг болон грам сөрөг эмгэгтөрөгчдийг хамардаг.

Ерөнхий мэдрэг организмууд (75% мэдрэг төрөлүүд): Escherichia coli, Proteus mirabilis, Klebsiella pneumoniae, Enterobacter болон Acinetobacter spp, Salmonella typhi, nontyphi Salmonella, Shigella sp, Vibrio cholerae, Yersinia enterogolitica, Brucella sp, Aeromonas hydrophilia, Yersinia pestis, Haemophilus influenzae, Neisseria meningitidis, N. gonorrheaea, Streptococcus pneumoniae, S.pyogenes, S. agalactiae, S. viridians, Staphylococcus aureus, S. epidermitis, Listeria monocytogenes, Chlamydia trachomatis, Nocardia sp, Pneumocystis carinii.

Хагас мэдрэг организмууд: Индол эерэг Proteus sp, Serratia marcescens, Pseudomonas sp (aeruginosa бус), Providencia sp, Campylobacter fetus, Achromobacter болон Bacteroides spp, S. faecalis, Toxoplasma gondii, Plasmodium sp, Mycobacterium marinum болон Legionella sp.

Харин Mycoplasma sp, Mycobacterium tuberculosis, Pseudomonas aeruginosa болон Treponema pallidum зэрэг нь тэсвэртэй. Хагас мэдрэг организмуудаар халдварлагдсан тохиолдолд мэдрэг чанарын тэсвэржилтийг бууруулах зорилгоор хийх шаардлагатай.

Хэрэглэх заалт:

Котримоксазолыг эмчийн зөвлөсний дагуу эмчилгээний үзүүлэлт эрсдэлт хүчин зүйлсээс давуу байгаа тохиолдолд хэрэглэнэ. Антибиотикийг сонгохдоо нянгийн мэдрэг чанар, байршил, цаг хугацааг заавал харгалзаж үзэх хэрэгтэй.

Шээсний замын халдвар: пиелонефрит, мэдрэг организмаар (E.colli, Klebsiella, Enterobacter болон Proteus) үүсгэгдсэн пиелит
Салмонелла болон шигелла-гийн хоол боловсруулах замын халдвар: Гэдэсний хижиг, балнад болон цусан суулга
Амьсгалын замын халдвар: H.influenza эсвэл Streptococcus pneumonia – аар үүсгэгдсэн архаг болон хурц бронхит
Чих, хамар, хоолойн халдвар: H.influenza эсвэл Streptococcus pneumonia – аар үүсгэгдсэн дунд чихний хурц үрэвсэл
Бусад халдвар: Токсопласмоз болон бусад халдваруудын үед.

Цээрлэлт:

Элэгний паранхимийн өөрчлөлттөй, бөөрний хүнд хэлбэрийн дутагдлын үед болон сульфаметоксазол, триметопримд хэт мэдрэг хүмүүсд зөвлөхгүй.

Жирэмсэн болон хөхүүл үед:

Аюулгүй байдлын үүднээс жирэмсэн үед хэрэглэхгүй. Хэрвээ жирэмсэн эхэд хэрэглэх тохиолдолд эмчилгээний үр дүн илэрч болох эрсдэлээс давуу байгаа тохиолдолд хэрэглэнэ. Хэдийгээр сульфаметоксазол, триметоприм нь эхийн сүүгээр дамждаг ч нярайд эрсдэл бараг байдаггүй.

Хүүхдэд хэрэглэх нь:

Дутуу төрсөн болон нярайн эхний хэдэн долоо хоногт хэрэглэхгүй.

Анхааруулга:

Өндөр настай болон элэг, бөөрний үйл ажиллагааны алдагдалтай хүмүүс эсвэл хэд хэдэн эм хэрэглэж буй хүмүүс тухайн эмийг хэрэглэсэнээр эмчилгээний тун, үргэлжлэх хугацаатай холбоотой эрсдэл нэмэгдэж болно. Хүнд хэлбэрийн гаж нөлөө нэн ховор ч, цусны бүтцийн тэнцвэр алдагдах, Стивенс-Жонсоны хам шинж, хорт арьсны үхжил (Лиелл-ийн синдром), цахилгаан элэгний үхжил зэрэг амь насанд аююултай тохиолдол маш цөөхөн илэрсэн. Дээрх эрсдэлийг бууруулах үүднээс эмчилгээг богино хугацаанд хийх бөгөөд, ялангуяа өндөр настанд болгоомжтой хэрэглэнэ.

Хэрвээ котримоксазолыг удаан хугацаагаар хэрэглэсэн бол цусны дүрст элементүүдийг тоолуулж байх хэрэгтэй. Аль нэгэн дүрст элемент мэдэгдэхүйц цөөрсөн тохиолдолд котримоксазол эмчилгээг зогсоох хэрэгтэй.

Гематологийн хувьд хүнд хэлбэрийн өөрчлөлттэй хүмүүст зөвлөхгүй. Лейкемийн үед эс хордуулах эмчилгээ хийлгэж буй өвчтөнд хэрэглэхэд ясны чөмөгт гаж нөлөө илрээгүй. Улаан эс задрах эрсдэлтэй, G6PD дутагдалтай хүмүүст котримоксазолыг чухал шаардлагатай үед бага тунгаар хэрэглэнэ.

Арьсан дээр тууралт гарах болон бусад шинж тэмдэгүүд илэрвэл эмчилгээг яаралтай зогсооно.

Котримоксазолыг удаан хугацаагаар (ялангуяа бөөрний архаг өвчтэй хүмүүс) эмчилгээнд хэрэглэж байгаа тохиолдолд шээсний шинжилгээ болон бөөрний үйл ажиллагааг хянаж байх хэрэгтэй.

Өндөр настанд хэрэглэх нь:

Өндөр настай эсвэл бөөрний дутагдалтай, гематологийн өөрчлөлттөй өвчтөнд фолийн хүчлийн дутагдал илэрч болно. Эдгээр нь фолийн хүчлийн эмчилгээгээр хэвийн байдалд ордог.

Эмчилгээний үед хангалттай хэмжээний шингэн уух хэрэгтэй.

Гаж нөлөө:

Котримоксазолыг зөвлөгдсөн тунгаар хэрэглэхэд гаж нөлөө маш бага, гаж нөлөө илэрсэн тохиолдолд хөнгөн явцтай байдаг.

Ходоод гэдэсний замд: Дотор муухай оргих, бөөлжих, ходоод үрэвсэх, суулгах, ховор тохиолдолд элэгний үрэвсэл болон бүдүүн гэдэсний үрэвсэл илэрч болно.
Эмийн хамааралт арьсны тууралт: ерөнхийдөө хөнгөн явцтай ба эмчилгээг зогсоосны дараа хурдан хэвийн байдалд ордог.
Бусад эмийн адил котримоксазол нь ховор тохиолдолд олон хэлбэрт шүүдэст улайрал, Стивен-Жонсоны хам шинж, арьсны хорт үхжил (Лиелл-ийн синдром)-тэй холбоотой байдаг.
Ихэнх цусанд гарч буй өөрчлөлт хөнгөн эсвэл шинж тэмдэггүй илэрч болох ба эмчилгээг зогсоосны дараа эргэн хэвийн байдалд ордог. Цусан дах өөрчлөлт нь ихэвчлэн лейкопени, нейтропени болон тромбоцитопени зэргээр илэрдэг. Маш ховор тохиолдолд мөхлөггүй эсийн олшрол, мегалобласт хэлбэрийн анеми, панцитопени болон улаан эсэргэнэ илэрч болно. Бусад эмийн адилаар агууламжид хэт мэдрэг бол харшилын урвал илэрнэ. Уушгины нэвчил, ялангуяа эозинофилийн эсвэл харшилын гаралтай цулцангийн үрэвсэл ховор илэрнэ. Эдгээр нь ханиалгах, амьсгал богиносох зэргээр илэрдэг. Хэрэв шинж тэмдэг хурдацтай хүндэрвэл өвчтөн дахин шинжилгээ хийлгэж котримоксазол эмчилгээг зогсоох хэрэгтэй.
Ховор тохиолдолд үжилгүй менингит эсвэл менингит төст хам шинж илэрч болно.

Харилцан үйлчлэл:

Шээс хөөх эм, ялангуяа тиазидын бүлгийн эм хэрэглэж байгаа өндөр настай өвчтөн хэрэглэвэл тромбоцитопени болох эрсдэл өндөр байдаг.
Котримоксазол нь варфарины бодисын солилцоог стерео-сонгомолоор хориглодогтой холбоотой бүлэгнэлтийн эсрэг нөлөөг нэмэгдүүлдэг. Сульфаметаксазол нь варфарины сийвэнгийн уурагтай холбогдох хэсгээс салгаж болно.
Котримоксазол эмчилгээний үед бүлэгнэлтийн эсрэг эмийн эмчилгээг маш сайн хяналттай хийх хэрэгтэй.
Котримоксазол нь фенитойны хагас задралын хугацааг уртасгадаг тул фенитойны хэт нөлөөлөл үүсэхийг анхаарч зөвлөнө. Өвчтөний биеийн байдал болон ийлдсэн дэх фенитойны хэмжээг сайн хянаж байх хэрэгтэй.
Триметопримийг физиологийн рН-д нөлөөлдөг эмнүүдтэй хамт хэрэглэх болон бөөрний идэвхитэй шүүрлээр гадагш ягардаг эмүүдтэй (прокайнамид, мантадин) хавсарч хэрэглэсэнээр 2 эсвэл аль нэг эмийн сийвэн дэх концентраци ихэсдэг. Зарим өндөр настай хүнд дигоксинтой хамт хэрэглэсэнээр сийвэн дэх дигоксины хэмжээг нэмэгдүүлдэг.
Котримоксазол эмчилгээг бусад фолийн хүчлийн эсрэг метотрексат зэрэг үйлдэлтэй эмүүдтэй хамт хэрэглэж байгаа үед нэмэлтээр фолийн хүчил хэрэглэх хэрэгтэй.

Хэрэглэх арга тун:

	Шахмал
	Өглөө	Орой
Стандарт тун	2	2
Удаан хугацаанд уух эмчилгээний хамгийн бага тун (14 хоногоос дээш)	1	1
Дээд тун (ялангуяа хүнд тохиолдолд)	3	3

Хүүхдийн өдрийн дундаж тун нь триметоприм 6 мг/кг, сульфаметоксазол 30 мг/кг байхаар тооцно. Хүнд халдварын үед тунг 50% -иар нэмэгдүүлж болно.

Тун хэтрэлт:

Дотор муухайрах, бөөлжих, толгой эргэх, самгардах зэрэг нь тун хэтэрсэний шинж юм. Дунд чөмөгт гарч буй өөрчлөлт нь триметопримийн тун хэтэрсэний шинж.

Хэрвээ бөөлжихгүй бол бөөлжилтийг өдөөж өгөх хэрэгтэй. Ходоод угаах арга их хэрэглэгддэг боловч хоол боловсруулах замаас 2 цагийн дотор бүрэн хурдан шимэгддэг.

Өвчтөний бөөрний үйл ажиллагаанаас хамаарах бөгөөд шингэний гадагшлалт муудсан тохиолдолд шингэн нөхнө.

Сульфаметоксазол болон триметоприм нь гемодиализаар шүүгддэг бол хэвлийн диализаар шүүхэд үр дүн муу байдаг.