Худалдааны нэршил:

• Дексаметазон (Dexamethason)

Олон улсын нэршил:

• Дексаметазон (Dexamethason)

Найрлага:

• Дексаметазоны фосфат. Нүдний дусал, тарилгын уусмал, тосон түрхлэг, капсул гэх мэт эмийн хэлбэрээс хамааран үндсэн бодисын хэмжээ ялгаатай.

Эмийн эмчилгээний бүлэг:

• Ерөнхий үйчлэлээр хэрэглэх кортикостероидууд. Глюкокортикоидууд

АТХ код: Н02АВ02

Фармакологийн шинж:

  Фармакодинамик:

• Дексаметазон нь глюкокортикоид идэвхи бүхий бөөрний дээд булчирхайн тархилаг давхаргын нийлэг даавар юм. Энэ даавар нь үрэвслийн эсрэг, дархлалыг дарангуйлах үйлдэлтэй, мөн энергийн солилцоо, глюкозын гемеостаз болон адреногипофизын ба гипоталамусын идэвхижүүлэгчдааврын ялгаралтанд сөрөг эргэх холбоогоор нөлөөлнө. Глюкокортикоидын үйлдлийн механизм нь бүрэн тайлбарлагдаагүй. Орчин үед глюкокортикоидын үйлдлийн механизмын талаар эсийн түвшинд хангалттай нотолгоотой болсон. Эсийн цитоплазмд хоёр рецепторын систем байх бөгөөд глюкокортикоидын рецептороор дамжин кортикостероидууд үрэвслийн эсрэг, дархлалыг дарангуйлах нөлөө ба глюкозын гомеостазыг зохицуулна. Харин минералкортикоид рецептор натри, калийн солилцоо, электролит ба усны тэнцвэрт нөлөөлнө.
• Глюкокортикоидууд тосонд уусдаг бодисын хувьд бай эсийн мембраныг сайн нэвтэрнэ. Даавар рецептортой нэгдэж рецепторын бүтцийг өөрчилсөнөөр рецепторын ДНХ-д мэдрэг байдал ихэснэ. Даавар рецепторын нэгдэл нь эсийн цөмд нэвтрэн рецепторын ДНХ-ийн зохицуулагч хэсэг буюу глюкокортикоид зохицуулах элементтэй нэгддэг.
• Идэвхижсэн рецептор нь глюкокортикоид зохицуулах элементтэйэсвэл идэвхижсэн өвөрмөц гентэй нэгдэж РНХ-ийн (мРНХ) матрицын транскрипцыг зохицуулна. Шинээр үүссэн мРНХ нь рибосомруу тээвэрлэгдэн шинэ уургийн нийлэгжилтэнд оролцоно. Бай эсийн төрлөөс хамаарч шинэ уургийн нийлэгжилтийг ихэсгэх (жишээлбэл элгэний эсэд тирозин-трансаминазын нийлэгжилт) ба дарангуйлна(жишээлбэл лимфоцит дахь интерлейкины нийлэгжилт).Глюкокортикоидын рецепторууд бүх эдэд байрлах тул бүхий л бие махбодид үйлдэл үзүүлнэ.

  Фармакокинетик:

Шимэгдэлт:

• Дексаметазон фосфатыг венийн судсанд тарихад 5 минутын дараа, булчинд тарихад 1 цагийн дараа цусны сийвэн дэх дээд концентрацидаа хүрнэ. Хэсэг газар буюу үе, зөөлөн эдэд (шарх) тарьж хэрэглэхэд шимэгдэлт нь булчинд тарьснаас бага зэрэг удаан байна. Венийн судсанд тарихад үйлдэл түргэн илэрнэ. Булчинд тарьсны дараа эмнэл зүйн үр нөлөө нь 8 цагийн дараа илэрнэ. Үйлдэл үргэлжлэх хугацаа нь булчинд тарихад 17-28 хоног, хэсэг газар хэрэглэхэд 3 хоногоос 3 долоо хоног үргэлжилнэ. Дексаметазоны биологийн хагас задралын хугацаа 24-72 цаг үргэлжилнэ. Сийвэн ба синовиаль шингэнд дексаметазоны фосфат нь дексаметазон болж түргэн хувирна.

Тархалт:

• Дексаметазоны 77% нь цусны сийвэнгийн уурагтай холбогддог бөгөөд гол нь альбуминтай холбогдоно. Тосонд уусамтгай бодисын хувьд эсийн дотор, гадаад орчинд нэвчинэ.

Хэрэглэх заалт:

• Дексаметазоныг ууж хэрэглэх боломжгүй эсвэл яаралтай тохиолдолд венийн судсанд болон булчинд тарьж хэрэглэнэ.

Дотоод шүүрлийн хямрал:

• Бөөрний дээд булчирхайн анхдагч ба хоёрдогч (гипофизын) дутагдлын үед орлуулах эмчилгээ (минералкортикоид хүчтэй үйлдэлтэй кортизон эсвэл гидрокортизон хэрэглэснээс шалтгаалсан бөөрний дээд булчирхайн дутагдал орохгүй)
• Бөөрний дээд булчирхайн төрөлхийн гиперплази
• Цочимогдуу тиреодит, туяаны шалтгаант тиреодитын хүнд хэлбэр

Хэрх өвчин:

• Ревматоид артрит,
• Холбогч эдийн системийн өвчин, васкулит ба түүний хам шинж:

Арьсны өвчин:

• Цэврүү өвчин
• Стивен-Жонсоны хам шинж
• Арьсны герпес төст үрэвсэл
• Эксфолиативный дерматит
• Шүүдэст эритем (хүнд хэлбэр)
• Эритем
• Себорейный дерматит (хүнд хэлбэр)
• Хайрс үлд (хүнд хэлбэр)
• Мөөгөнцөр
• Чонон хөрвөс (стандарт эмчилгээ үр дүнгүй үед)
• Дерматомиозит
• Склеродерми
• Квинкийн хаван
• Харшлын өвчин (стандарт эмчилгээнд үр дүнгүй)
• Гуурсан хоолойн багтраа
• Арьсны цочролт үрэвсэл
• Арьсны атопийн үрэвсэл
• Сийвэнгийн өвчин
• Харшлын ринит
• Эмийн бэлдмэлд хэт мэдрэгших
• Цус юүлсний дараах чонон хөрвөс

Нүдний өвчин:

• Хараанд нөлөөлөх эмгэгүүд (цочимог төвийн хориоретинит, харааны мэдрэлийн үрэвсэл)
• Харшлын өвчнүүд (конъюктивит, увеит, склерит, кератит, ирит)
• Нүдний ханьсах үрэвсэл(симпатик офтальми)
• Эвэрлэг шилжүүлэн суулгах мэс заслын дараах дархлаа дарангуйлах эмчилгээ
• Бэлдмэлийг хэсэг газар эсвэл (cубконъюнктиваль, ретробульбар, парабульбар)

Ходоод гэдэсний хямрал:

• Бүдүүн гэдэсний өвөрмөц бус шархлаат үрэвсэл (хүнд хэлбэрийн сэдрэл)
• Кроны өвчин (хүнд хэлбэрийн сэдрэл)
• Аутоиммуны архаг элэгний үрэвсэл
• Элэг шилжүүлэн суулгасны дараах ховхрол

Амьсгалын эрхтэний өвчнүүд:

• Гуурсан хоолойн хордлогот цочимог үрэвсэл
• Гуурсан хоолойн архаг үрэвсэл, багтраа (сэдрэлийн үе)
• Саркоидоз
• Тархмал сүрьеэ (сүрьеэгийн эсрэг эмчилгээтэй хавсарна)
• Бериллиоз (грануломатоз үрэвсэл)
• Туяаны ба аспирацийн гаралтай уушгины үрэвсэл

Цусны өвчин:

• Төрөлхийн болон олдмол апластик цус багадалт
• Аутоиммун гемолитик цус багадалт
• Насанд хүрэгчдэд хоёрдогч тромбоцитопени
• Эритробластопени
• Цочимог лимфобласт лейкоз (хавсарсан эмчилгээ)
• Шалтгаан тодорхойгүй тромбоцитопенийн пурпура (зөвхөн венийн судсанд тарьж хэрэглэнэ, булчинд тарихыг хориглоно)

Бөөрний өвчин:

• Бөөр шилжүүлэн суулгасны дараах дархлаа дарангуйлах эмчилгээ
• Чонон ярын шалтгаант бөөрний гэмтэл, шалтгаан тодорхойгүй нефротик хам шинжийн үед шээсээр ялгарах уургийн хэмжээ багасах

Хорт хавдар:

• Насанд хүрэгчдийн лейкоз ба лимфомын хөнгөвчлөх эмчилгээ
• Хүүхдийн цочимог лейкоз
• Хорт хавдрын үеийн гиперкальциеми

Тархины хаван:

• Тархины анхдагч хавдар болон үсэрхийлсэн хавдрын шалтгаант тархины хаван, гавлын яс цоолох, гавал-тархины гэмтэл

Шок:

• Стандарт эмчилгээнд үр дүнгүй байх
• Бөөрний дээд булчирхайн дутагдлын шок
• Анафилаксийн шок ( венийн судсанд адерналины дараа хийнэ)
• Бөөрний дээд булчирхайн дутагдалтай болон сэжиглэж буй өвчтөнд мэс заслын өмнө

Бусад заалт:

• Субарахноидаль хориг бүхий сүрьеэгийн менингит(сүрьеэгийн эмчилгээтэй хамт)
• Трихинеллез (мэдрэл болон миокардийн зүгээс илрэл бүхий)
• Апоневроз болон шөрмөсний (гангли) уйланхайт хавдар

Үе болон зөөлөн эдэд тарих заалт:

• Ревматоид артрит (үений хүнд үрэвсэл)
• Хөдөлгөөн хязгаарлагдмал спондилоартрит (стандарт эмчилгээнд үр дүнгүй)
• Псориазын артрит (тендосиновит)
• Моноартрит (үений шингэнийг авсаны дараах)
• Артроз (зөвхөн синовит ба экксудаци)
• Үений бус хэрх (эпикондилит, тендосиновит, бурсит)
• Хэсэг газар хэрэглэх (голомтруу тарих)
• Келоид сорви
• Арьсны гипертрофик, үрэвсэлт, нэвчдэст үлд төст гэмтэл, псориаз, цагираг төст гранулем,үсний хүүдийн сорвижилт, дискоид чонон яр, арьсны саркоидоз.
• Хэсэг газрын арьс цоохортож цагаарах /алопеци

Гаж нөлөө:

Дексаметазоны эмчилгээний явцад гаж нөлөө илэрч болзошгүй бөгөөд илрэх давтамжаар нь дараах ангиллаар ангилсан:

• байнга илрэх (≥1/10)
• олонтаа илрэх (≥1/100 <1/10)
• хааяа илрэх (≥1/1000 <1/100)
• ховор илрэх (≥1/10000, <1/1000),
• маш ховор илрэх (<1/10000),
• давтамж тодорхойгүй (байгаа мэдээллээр давтамжийг тодорхойлох боломжгүй)

Гаж нөлөө илрэх давтамж нь тун, эмчилгээ үргэлжлэх хугацаанаас хамаарна.

Богино хугацаагаар хэрэглэхэд илрэх гаж нөлөө:

  Дархлалын системийн зүгээс

• хаяа илрэх: хэт мэдрэгших урвал.

  Дотоод шүүрлийн системийн зүгээс

• олонтаа илрэх: түр зуурын бөөрний дээд булчирхайн дутагдал.

  Метаболизм ба хооллолтын алдагдал

• олонтаа илрэх: нүүрс-усны тэсвэрт чанар буурах, хоолны дуршил буурах, биеийн жин нэмэгдэх,
• хаяа илрэх: гипертриглицеридемия.

  Сэтгэцийн өөрчлөлт

• олонтаа илрэх: сэтгэцийн өөрчлөлт

  Хоол боловсруулах системийн зүгээс

• хаяа илрэх: ходоод гэдэсний шархлаа, нойр булчирхайн цочимог үрэвсэл

Удаан хугацаагаар хэрэглэхэд илрэх гаж нөлөө:

  Дархлалын системийн зүгээс

• хаяа илрэх: дархлааны хариу урвал буурах, халдварт өртөмхий болох.

  Дотоод шүүрлийн системийн зүгээс

• олонтаа илрэх: удаан хугацааны бөөрний дээд булчирхайн дутагдал, хүүхэд өсвөр насныханд өсөлт удаашрах.

  Метаболизм ба хооллолтын алдагдал

• олонтаа илрэх: бүсэлхийнээс дээш хэсгээр таргалах.

  Харааны эрхтний зүгээс

• хаяа илрэх: катаракт, глауком

  Судасны системийн зүгээс

• хаяа илрэх: артерийн гипертензи.

  Арьс, арьсан дорх өөхөн эслэгийн зүгээс

• олонтаа илрэх: арьс хорчийж, эмзэг болох

  Тулгуур хөдөлгөөний аппарат, холбогч эдийн зүгээс

• олонтаа илрэх: булчингийн хатингаршил, остеопороз,
• хаяа илрэх: ясны асептик үхжил

Дексаметазоныг эмчилгээнд хэрэглэхэд илрэх гаж нөлөө (бүлэг тус бүрийн гаж нөлөөг хүндийн зэргийн багасалтаар нь жагсаасан)

  Лимфийн систем, цус төлжүүлэх системийн зүгээс

• ховор илрэх: тромбэмболийн хүндрэл, моноцит, лимфоцитийн тоо цөөрөх, лейкоцитоз, эозинофили (бусад глюкокортикоидтой адил), тромбоцитопени, тромбоцитопенийн бус пурпура

  Дархлалын системийн зүгээс

• ховор илрэх: гуурсан хоолойн агчил, анафилаксийн урвал.
• маш ховор илрэх: мэдрэл-судлын хаван

  Зүрхний зүгээс

• хаяа илрэх: гипертонийн энцефалопати

  Мэдрэлийн системийн зүгээс

• хаяа илрэх: харааны мэдрэлийн хөхлөгийн хаван, эмчилгээ зогсоосны дараах гавлын дотоод даралт (тархины хуурамч хавдар) ихсэх, толгой эргэх, толгой өвдөх.
• маш ховор илрэх: таталт

  Сэтгэцийн өөрчлөлт

• хаяа илрэх: зан төрх, үйл өөрчлөгдөх, байнга эйфори илрэх, нойргүйдэх, цочромтгой болох, хөдөлгөөн олшрох, сэтгэл гутрал.
• ховор илрэх: дэмийрэл

  Дотоод шүүрлийн системийн зүгээс

• олонтаа илрэх: бөөрний дээд булчирхайн дутагдал ба хатингаршил (стресст үзүүлэх хариу урвал буурах),Иценко-Кушингийн хам шинж, сарын тэмдэгийн мөчлөг алдагдах, гирсутизм.

  Метаболизм ба хооллолтын алдагдал

• ховор илрэх: далд хэлбэрийн чихрийн шижингээс эмнэл зүйн илрэл бүхий хэлбэрлүү шилжих, инсулины хэрэгцээ нэмэгдэх, эсвэл чихрийн шижинтэй сахар бууруулах эм хэрэглэдэг өвчтөнд натри болон ус биед хуримтлагдах, калийн алдагдал ихэсгэх
• маш ховор илрэх: гипокалемийн алкалоз, уургийн алдагдлаас шалтгаалсан азотын сөрөг тэнцвэр.

  Хоол боловсруулах системийн зүгээс

• хаяа илрэх: дотор муухайрах, зогисох, ходоод, 12 хуруу гэдэсний шархлаа
• маш ховор илрэх: эзофагит, ходоод гэдэсний замын шархлаа, цус алдалт (гематомезис, мелена), панкреатит, цөсний хүүдий ба гэдэсний цооролт (ялангуяа бүдүүн гэдэсний архаг үрэвсэлт эмгэгтэй хүмүүс).

  Тулгуур хөдөлгөөний аппарат, холбогч эдийн зүгээс

• олонтаа илрэх: булчин сулрах, стероидын миопати (булчингийн эдийн задралаас шалтгаалан булчин суларна).
• маш ховор илрэх: нугаламын дарагдсан хугарал, шөрмөсний урагдал (ялангуяа хинолины бүлгийн бэлдмэлтэй хамт хэрэглэж буй үед), яс, үений мөгөөрсөн эдийн үхжил (үений дотор тарих үед).

  Арьс, арьсан дорх өөхөн эслэгийн зүгээс

• олонтаа илрэх: шарх эдгэрэлт удаашрах, язрал, тууралт, хөлрөмтгий болох, батгаших, харшлын сорилд арьсны хариу урвал дарангуйлах.
• маш ховор илрэх: харшлын дерматит, чонон хөрвөс.

  Харааны эрхтний зүгээс

• хаяа илрэх: нүдний дотоод даралт ихсэх
• маш ховор илрэх: экзофтальм

  Нөхөн үржихүйн систем, хөхний булчирхайн зүгээс

• ховор илрэх: бэлгийн сулрал

  Ерөнхий өөрчлөлт, хэсэг газар илрэх өөрчлөлт

• маш ховор илрэх: хаван, арьсны гипо болон гиперпигментаци, арьс ба арьсан дорх өөхөн эдийн хатингаршил, абсцесс, арьс улайх.

  Глюкокортикоид эмчилгээг зогсоосны дараах хам шинж, шинж тэмдэг

• Глюкокортикоид эмчилгээг удаан хугацаагаар хэрэглэх, тунг богино хугацаанд бууруулахад бөөрний дээд булчирхайн дутагдлын шинжүүд, артерийн даралт ихсэх, нас барах зэрэг хүндрэл илэрнэ.
• Зарим тохиолдолд энэ хүндрэл нь өвчний сэдрэл, дахилттай адил шинж тэмдэгээр илэрч болзошгүй.

Хүнд хэлбэрийн гаж нөлөө илэрч буй тохиолдолд эмчилгээг зогсоох шаардлагатай.

Хориглох заалт:

• Эмийн бэлдмэлийн найрлага дахь бодист хэт мэдрэг бол хэрэглэхгүй.
• Вирус, нян, мөөгөнцөрийн цочмог халдвар.
• Кушингийн хам шинж.
• Амьд вакцин хэрэглэсэн үед.
• Дексаметазоныг ритодрины уламжлалын бэлдмэлтэй хамт хэрэглэвэл уушгины хавангийн шалтгаант эхийн эндэгдэлд хүргэж болно.
• Хөхүүл үед (онцгой тохиолдлоос бусад).
• Цус бүлэгнэлтийн хүнд хэлбэрийн эмгэгтэй хүмүүст булчинд тарьж хэрэглэхийг хориглоно.

Тун хэтрэлт:

• Тунг огцом хэтрүүлсний улмаас нас барсан тохиолдол маш цөөн. Өндөр тунгаар, хэдэн долоо хоногийн турш хэрэглэхэд тун хэтэрсний улмаас гаж нөлөө илрэх бөгөөд юуны түрүүнд Кушингийн хам шинж илэрдэг.
• Тодорхой, өвөрмөц антидот байхгүй. Шинж тэмдэгийн болон дэмжих эмчилгээ хийнэ. Дексаметазоныг биеэс гадагшлуулахад гемодиализ үр дүнгүй.

Болгоомжлол:

• Кортикоидуудыг судсаар тарьж хэрэглэхэд харшлын урвал илэрч (ховор хэдий ч) болно. Иймд эмчилгээ эхлэхийн өмнө зохих арга хэмжээг авсан байх шаардлагатай (ялангуяа ямар нэг эмэнд харшилтай гэсэн өгүүлэмжтэй өвчтөнд).
• Дексаметазоныг удаан хугацаагаар хэрэглэсэн өвчтнүүдэд эмчилгээ зогсоосны дараа (бөөрний дээд булчирхайн дутагдлын ямар нэг шинж илрээгүй ч) кортикостероидын дараах хам шинж (халууралт, хамраас шингэн гоожих, нүд улайх, толгой өвдөх, толгой эргэх, нойрмоглох эсвэл цочиромтгой болох, булчин, үеэр өвдөх, дотор муухайрах, турах, ядрах, мөн байнга таталт өгөх) илрэх эрсдэлтэй. Иймд дексаметазоны тунг аажим бууруулах шаардлагатай. Бэлдмэл хэрэглэхийг огцом зогсоовол үхэлд хүргэх аюултай.
• Хэрэв эмчилгээний явцад болон дараа өвчтөн хүнд стресст (гэмтэл, мэс ажилбар, хүнд өвчин зэрэг)өртвөл дексаметазоны тунг ихэсгэх эсвэл гидрокортизон, кортизоныг хэрэглэнэ.
• Хэдийгээр дексаметазоны эмчилгээний дараах хэдэн сард бөөрний дээд булчирхайн дутагдалтай байдаг ч бэлдмэлийг удаан хугацаагаар хэрэглэсэн өвчтөн стресст өртөхөд дексаметазоныг дахин үргэлжлүүлэн хэрэглэнэ.
• Дексаметазон болон глюкокортикоид бэлдмэлүүдийн эмчилгээний явцад бүдүүн гэдэсний шархлаат үрэвсэлтэй өвчтөний шархлаа цоороход илрэх шинж, халдварын шинж тэмдэг бүдгэрч болно.
• Дексаметазон нь системын мөөгөнцөрийн халдвар, далд амебиаз, уушгины сүрьеэг сэдрээж болно.
• Дексаметазоныг уушгины сүрьеэгийн идэвхитэй хэлбэрийн (сүрьеэгийн эсрэг эмчилгээтэй хавсарч) зөвхөн түргэн явцтай, тархмал хэлбэрийн үед хэрэглэнэ. Идэвхигүй хэлбэрийн уушгины сүрьеэтэй дексаметазон хэрэглэж байгаа, сүрьеэгийн сорилд эерэг гарсан хүмүүст зайлшгүй урьдчилан сэргийлэх эмчилгээ хийнэ.
• Остеопороз, гипертензи, зүрхний дутагдал, сүрьеэ, глауком, элэг, бөөрний дутагдал, чихрийн шижин, ходоод, 12 хуруу гэдэсний шархлаа, гэдэс залгуулах мэс засал ойрын үед хийлгэсэн, бүдүүн гэдэсний шархлаат үрэвсэл, эпилепси зэрэг эмгэгтэй хүмүүст эмчийн онцгой хяналтын дор эмчилгээ хийнэ. Нэг долоо хоногийн өмнө зүрхний шигдээс болсон, тромбоэмболи, миастени, глауком, гипотиреоз, дэмийрэл, психоневроз зэрэг эмгэгтэй болон 65 дээш насны хүмүүст онцгой анхаарал хандуулах шаардлагатай.
• Дексаметазоны эмчилгээний явцад чихрийн шижин сэдрэх, далд хэлбэрээс эмнэл зүйн илрэл бүхий хэлбэрт шилжиж болно.
• Удаан хугацааны эмчилгээний явцад сийвэн дэх калийн түвшинг хянах шаардлагатай.
• Дексаметазоны эмчилгээний явцад амьд вакцин хийлгэхийг цээрлэнэ. Вирусын болон нянгийн вакцины дархлаажуулалтын дараах эсрэг биеийн үүсэлт дарангуйлагдах тул хүлээж буй хамгаалах үйлдэл илрэхгүй. Вакцинжуулалтаас 8 долоо хоногийн өмнө, эсвэл 2 долоо хоногийн дараа дексаметазоны эмчилгээг хийдэг.
• Дексаметазоныг өндөр тунгаар, удаан хугацаагаар хийлгэсэн, хийлгэж байгаа бол улаан бурханы хавьтлаас сэргийлэх шаардлагатай ба санамсаргүй хавьтсан урьдчилан сэргийлэх иммуноглобулины эмчилгээ хийлгэнэ.
• Ойрын хугацаанд мэс ажилбар хийлгэсэн, яс хугарсан хүмүүсийн шархны эдгэрэлт, ясны бороололтыг удаашруулдаг учир дексаметазоныг хэрэглэхдээ онцгой анхаарал хандуулна.
• Элэгний цирроз, гипотиреозтой хүмүүст глюкокортикоидын үйлдэл нэмэгддэг.
• Кортикостероидыг үенд тарихад хэсэг газрын болон системын үйлдэл илэрнэ. Үенд олон удаа тарихад үений мөгөөрс гэмтэж, яс үхжинэ.
• Үенд тарихын өмнө синовиаль шингэнийг соруулж авч халдварлагдсан эсэхийг шалгах ба халдварлагдсан үенд кортикостероидыг тарихгүй. Хэрэв тарьсны дараа үенд халдварын үрэвсэл явагдвал нянгийн эсрэг тохирсон эмчилгээг зайлшгүй эхэлнэ.
• Тариулсны дараа үрэвсэл бүрэн эдгэртэл үенд ачаалал өгөхгүй байх талаарх мэдээллийг өвчтөнд заавал өгнө. Тариаг тогтворгүй үенд хийхгүй.
• Кортикостеридууд харшлын арьсны сорилд нөлөөлж болно.

  Хүүхдүүд

• Хүүхэд, өсвөр насныханд дексаметазоныг чанд заалтаар хэрэглэнэ. Дексаметазоны эмчилгээний явцад хүүхэд, өсвөр насныханы өсөлт, хөгжилтийг нарийн ажиглана.

  Жирэмсэн, хөхүүл үе

• Бэлдмэл ургийн хөгжлийг удаашруулна. Урагт үзүүлэх сөрөг нөлөөнөөс эмчилгээний ашиг тус илүү бол жирэмсэн эмэгтэйд дексаметазоны эмчилгээг хийнэ.
• Преэкламсийн үед онцгой анхаарал хандуулах шаардлагатай. Глюкокортикоид эмчилгээний ерөнхий зөвлөмжийн дагуу жирэмсэн эмэгтэйд эмчилгээний үр дүнтэй хамгийн бага тунгаар эмчилгээг хийнэ. Жирэмсэн үедээ кортикоидыг өндөр тунгаар, удаан хугацаагаар хэрэглэж байсан хүүхэд болон эхэд бөөрний дээд булчирхайн дутагдал үүсч болзошгүй тул нарийн ажиглалт хийнэ.
• Глюкокортикоидууд эхэсийг нэвтэрч ургийн бие махбодид өндөр тунгаар хүрнэ. Дексаметазон нь преднизолонтой харьцуулахад эхэсээр дамжихдаа бага хэмжээгээр хувирдаг тул урагт өндөр концентрациар тодорхойлогдоно. Глюкокортикоидын эмчилгээний тун нь эхэсийн дутагдал, ураг орчмын шингэн багасах, ургийн өсөлт, хөгжилт зогсох, ураг амьгүй болох, хүүхдийн лейкоцитын(нейтрофиль) тоо олшрох, мөн бөөрний дээд булчирхайн дутагдал үүсгэх зэрэг эрсдэлтэй.
• Жирэмсэн үедээ кортикоид хэрэглэж байсан эмэгтэйд төрөх үед глюкокортикоидын нэмэлт тунг шаардлагатай. Хэрэв төрөлт удааширсан эсвэл кесар хагалгаа хийхээр төлөвлөсөн бол төрсний дараа гидрокортизоныг 100 мг тунгаар 8 цагийн зайтай хэрэглэнэ.
• Глюкокортикоидын бага хэсэг нь хөхний сүүгээр ялгардаг тул дексаметазон хэрэглэж байгаа бол хүүхдийг хөхүүлэхгүй. Ялангуяа физиологийн өндөр тунгаар (ойролцоогоор 1 мг) хэрэглэж байгаа үед ургийн өсөлтийг зогсоох, эндогены кортикостероидын ялгаралыг бууруулна.

 

  Жолоо барих болон машин механизмтай ажиллах чадварт бэлдмэлийн үзүүлэх нөлөө

• Дексаметазон жолоо барих болон машин механизмтай ажиллах чадварт бэлдмэл нөлөөлөхгүй.

  Бэлдмэлийн зарим найрлагын талаарх онцгой мэдээлэл

• Энэхүү эмнь нэг тунд 1 ммоль-с (23 мг) бага кали агуулдаг тул < кали агуулаагүй > бэлдмэл юм.

Бусад эмтэй харилцан үйлчлэл:

• Дексаметазон болон үрэвслийн эсрэг, стероид бус бэлдмэлтэй хамт хэрэглэхэд хоол боловсруулах замаас цус алдах, шарх үүсэх эрсдэл нэмэгдэнэ. CYP3A4 ферментийг идэвхижүүлэх бэлдмэлүүд (жишээлбэл: фенитоин, фенобарбитон, карбамазепин, примидон, рифабутин, рифампицин) болон глюкокортикоидын клиренс нэмэгдүүлэх эмүүдийг(эфедрин, аминоглутетимид) дексаметазонтой хамт хэрэглэхэд дексаметазоны үйлдэл сулруулах тул бэлдмэлийн тунг нэмэгдүүлэх шаардлагатай.
• Дээрх эмийн бэлдмэлүүд ба дексаметазоны харилцан үйлчлэлийн үр дүнд дексаметазоны дарангуйлах сорилын үр дүнг бууруулна.
• Хэрэв дээрх эмүүдийг хэрэглэж буй үед дексаметазоны сорил хийх бол сорилын үр дүнд эмийн харилцан үйлчлэлийг тооцно. CYP3A4 изоферментийг дарангуйлагчийг (кетоконозол, макролидийн бүлгийн антибиотик) хамт хэрэглэхэд цусан дахь дексаметазоны концентраци нэмэгдэнэ.
• CYP3A4 ферментийн нөлөөгөөр хувирдаг эмтэй(индинавир, эритромицин) хамт хэрэглэхэд тэдгээрийн клиренс нэмэгдэж сийвэн дэх концентраци нь буурна.
• CYP3A4 ферментийг дарангуйлснаар кетоконазол нь цусан дахь дексаметазоны концентрацийг нэмэгдүүлнэ. Нөгөө талаас кетоконазол нь бөөрний дээд булчирхайн глюкокортикоид нийлэгжилтийг дарангуйлсанаар дексаметазоны тун багасах үед бөөрний дээд булчирхайн дутагдал үүсч болно.
• Дексаметазон цусан дахь сахарыг бууруулах, артерийн даралт бууруулах, натрийн диуретик ба празиквантелийн эмчилгээний үр дүнг бууруулах тулбэлдмэлийн тунг нэмэгдүүлэх шаардлагатай боловч гепарин, альбендазол, кали хөөдөггүй шээс хөөх эмийн үйлдлийг идэвхижүүлнэ (шаардлагатай бол дээрх эмийн тунг бууруулна). Дексаметазон кумарины бүлгийн антикоагулянтын үйлдлийг өөрчилдөг тулхамт хэрэглэх бол протромбины индексийг тогтмол хянана.
• Глюкокортикоидууд болон бета2-рецепторын агонистуудыг өндөр тунгаар хавсарч хэрэглэхэд гипокалеми үүсэх эрсдэлтэй. Гипокалемитэй өвчтөнд зүрхний хэм алдагдах, гликозидын хорон чанар нэмэгдэнэ.
• Антацидууд ходоодонд шимэгдэлтийг бууруулна. Дексаметазоны хоол хүнс ба архитай хамт хэрэглэсэн харилцан үйлчлэлийг нь судлагдаагүй боловч натри их агуулсан эм, хүнстэй хамт хэрэглэхээс сэргийлнэ. Тамхидалт дексаметазоны фармакокинетикт нөлөөлөхгүй.
• Глюкокортикоидууд нь салицилатын бөөрөөр ялгарах клиренсийг нэмэгдүүлснээр салицилатын сийвэн дэх эмчилгээний тунг барихад хүндрэлтэй. Кортикостероидуудын тунг аажим бууруулж буй өвчтөнүүдэд салицилатын концентраци ихсэх болон хордохоос сэргийлнэ.
• Ууж хэрэглэх жирэмслэлтээс сэргийлэх эмтэй хамт хэрэглэхэд глюкокортикоидын хагас задралын хугацаа ихэссэнээр тэдний биологийн үйлдэл нэмэгдэж гаж нөлөө ихэснэ.
• Төрөх үед дексаметазон ба ритодриныг хамт хэрэглэхэд эхийн уушгинд хаван үүсэх аюултай тул хэрэглэхийг цээрлэнэ.
• Дексаметазон ба талидамины хамт хэрэглэхэд арьсны хордлогот үхжил үүсч болно.

Эмийн сангаас олгох нөхцөл:

• Жороор олгоно.
• Эмчийн зөвлөгөө
• Эмнэлгийн нөхцөлд хэрэглэнэ.

Эмийн хуудасруу энд дарж ороорой.