Бронхит нь уушгинд агаар дамжуулдаг гуурсан хоолойн салст бүрхэвчийн үрэвсэл юм. Гуурсан хоолойн үрэвсэлтэй хүмүүс ихэвчлэн өтгөн салсархаг цэртэй ханиалгадаг. Бронхит нь цочмог эсвэл архаг гэж ангилдаг.

Ихэнхдээ ханиад эсвэл амьсгалын замын бусад халдварын улмаас үүсдэг цочмог бронхит нь маш түгээмэл байдаг. Архаг бронхит нь гуурсан хоолойн салст бүрхэвчийг байнга цочроох эсвэл үрэвсүүлэх, тамхи татдагтай холбоотой үүссэн байдаг.

Цочмог бронхит нь ихэвчлэн долоо хоногоос 10 хоногийн дотор арилдаг боловч ханиалга нь хэдэн долоо хоног үргэлжилж болно. Гуурсан хоолойн үрэвсэл дахин дахин давтагдсан бол архаг бронхиттай байж магадгүй тул эмнэлгийн тусламж авах шаардлагатай. Архаг бронхит нь уушгины архаг бөглөрөлт өвчинд (COPD) багтдаг эмгэгүүдийн нэг юм.

Шинж тэмдэг

Цочмог бронхит эсвэл архаг бронхитын аль алинд нь дараах шинж тэмдгүүд илэрдэг.

• Ханиалгах
• Тунгалаг, цагаан, шаргал саарал эсвэл ногоон өнгөтэй салархаг цэр ялгарах, ховор тохиолдолд цусны судалтай байж болно.
• Ядаргаа
• Амьсгал давчдах
• Бага зэрэг халуурах, жихүүдэс хүрэх
• Цээжээр хөндүүрлэх
• Хэрэв та цочмог бронхиттай бол толгой өвдөх, бих бие, үе мөч булчин өвдөх зэрэг шинж тэмдэг илэрч болно. Эдгээр шинж тэмдгүүд нь ихэвчлэн долоо хоног орчмын дараа сайжрах боловч хэдэн долоо хоног үргэлжилсэн ханиалгах шинж тэмдэг илэрч болно.
• Архаг бронхит нь дор хаяж гурван cap үргэлжилдэг байнгын ханиалгыг тодорхойлдог бөгөөд жил болгон дахидаг. Цаашлаад жилд 2 удаа дахидаг.

Хэзээ эмчид хандах вэ?

• Гурван долоо хоногоос дээш хугацаагаар ханиалга үргэлжилсэн,
• 38⁰C-аас дээш халуурах,
• Өтгөн салсархаг цэр гарах,
• Цустай ханиалгах,
• Амьсгал давчдах зэрэг шинжүүд илэрсэн тохиолдол та заавал эмчид хандаарай.

Шалтгаан

• Цочмог бронхит нь ихэвчлэн ханиад, томуу (томуу) үүсгэдэг вирусын улмаас үүсдэг.
• Архаг бронхитын хамгийн түгээмэл шалтгаан нь тамхи татах явдал юм.
• Агаарын бохирдол, хүрээлэн буй орчин эсвэл ажлын байран дахь тоос, хорт хий зэрэг нь мөн нөлөөлдөг. Эрсдэлийн хүчин зүйлүүд бронхит үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг. Үүнд: Тамхины утаа. Тамхи татдаг эсвэл тамхи татдаг хүмүүстэй хамт амьдардаг хүмүүс цочмог бронхит ба архаг гуурсан хоолойн аль алинд нь илүү их эрсдэлтэй байдаг.
• Ханиад гэх мэт өөр нэг цочмог өвчин, эсвэл таны дархлааг сулруулдаг архаг өвчний улмаас үүсч болно. Насанд хүрэгчид, нярай болон бага насны хүүхдүүд халдварт өртөмтгий байдаг.
• Ажлын байранд цочроох хүчин зүйлд өртөх. Хэрэв та үр тариа, нэхмэл эдлэл гэх мэт уушгины цочроох хүчин зүйлсийн эргэн тойронд ажилладаг эсвэл химийн утаанд өртсөн тохиолдолд бронхит үүсэх эрсдэл нэмэгддэг.
• Ходоодны рефлюкс буюу ходоод улаан хоолойн сөөргөө. Хэт их цээж хорсох нь хоолойг тань цочроож, гуурсан хоолойн үрэвсэлд илүү өртөмтгий болгодог.

Хүндрэлүүд

Гуурсан хоолойн үрэвсэл дахин давтагдах нь таныг уушгины архаг бөглөрөлт өвчинд (COPD) хүргэх эрсдэлтэй.

Урьдчилан сэргийлэх

• Тамхины утаанаас зайлсхий. Тамхины утаа нь архаг бронхитаар өвчлөх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.
• Вакцин хийлгэх. Цочмог бронхитын олон тохиолдол ньтомуу, вирусийн улмаас үүсдэг. Жил бүр томуугийн вакцин хийлгэснээр ханиад томуунаас хамгаалж чадна.
• Гараа тогтмол угаах. Вирусийн халдвар авах эрсдэлийг бууруулахын тулд гараа ойр ойрхон угааж, архи агуулсан гар ариутгагч хэрэглэж заншаарай.
• Маск зүүх. Хэрэв та бронхиттой бол ажил дээрээ тоос шороо, утаанд өртөх, олон хүний дунд байх, тухайлбал аялах зэрэгт нүүрний маск зүүж болно.

Эмчилгээ

Цочмог бронхитын ихэнх тохиолдолд эмчилгээгүйгээр, ихэвчлэн хоёр долоо хоногийн дотор эдгэрдэг.

Эмийн эмчилгээ

Ихэнх бронхит нь вирусын халдвараас үүдэлтэй байдаг тул антибиотикууд үр дүнтэй байдаггүй. Зарим тохиолдолд таны эмч бусад эмийг санал болгож болно. Үүнд:

• Ханиадны эм. Хэрэв ханиалга тань унтахад тань саад болж байвал унтахынхаа өмнө ханиалганы эсрэг эмийг хэрэглэж болно.
• Бусад эмүүд. Хэрэв та харшил, астма эсвэл уушгины архаг бөглөрөлт өвчин (COPD) өвчтэй бол эмч таны уушгинд үрэвслийг багасгах, нарийссан сувгийг нээх зорилгоор ингалятор болон бусад эмийг санал болгож болно.

Хэрэв та архаг бронхиттай бол уушгины нөхөн сэргээх эмчилгээнд хамрагдах боломжтой. Эмч танд хэрхэн хялбар амьсгалж, дасгал хийх чадварыг нэмэгдүүлэх талаар зааж зөвлөнө.

Амьдралын хэв маяг, гэрийн эмчилгээ

• Уушгины цочроогчоос зайлсхий.
• Тамхи бүү тат.
• Агаар бохирдсон үед эсвэл будаг, гэр ахуйн цэвэрлэгээний бодис зэрэг цочроох бодист өртсөн тохиолдолд амны хаалт зүүгээрэй.
• Чийгшүүлэгч хэрэглээрэй. Дулаан, чийглэг агаар нь ханиалгыг намдааж, амьсгалын замын салстыг сулруулдаг.
• Маскыг тогтмол хэрэглээрэй. Хүйтэн агаар таны ханиалгыг улам хүндрүүлж, амьсгал давчдах шалтгаан болдог бол гадаа гарахын өмнө хүйтэн агаарт маск зүүгээрэй.

Эх сурвалж: Emch App